was successfully added to your cart.

Winkelmand

bloggratis tips

Opvoeden zonder straffen en zonder beloningssystemen: hoe doe je dat?

By mei 28, 2020 No Comments
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Gisteren had ik een gesprek met een ambitieuze mama die graag meer wou halen uit zichzelf en de opvoeding van haar twee jonge kinderen. Zoals velen onder ons worstelde ze nog met het omgaan met haar eigen emoties, in combinatie met de wens om haar kinderen op te voeden zonder straf. Dat is pittig. Want velen associëren een opvoeding zonder straffen met eindeloos geduld en veel herhalen, en als je dan zelf nog geen vat hebt op je emoties, dan ben je inderdaad voor je het weet aan het dweilen met de kraan open.

Verlies je geregeld je geduld en vraag je je af hoe anderen dat doen, dat opvoeden zonder straffen en zonder beloningsstemen.

En creëer je op die manier naast een gevoel van onkunde en onmacht, ook nog eens een schuldgevoel.

Verschillende opvoedstrategieën

Er bestaan verschillende strategieën om een kind op te voeden. Meestal kiezen we er onbewust één, op basis van onze eigen opvoeding. Hebben we zelf het gevoel dat onze opvoeding goed was, dat we een warm nest hadden thuis, dat er naar ons geluisterd werd en dat we er mochten zijn, dan kiezen we vaak voor een soortgelijke opvoeding voor onze kinderen. Vaak is dat een opvoeding die relatief “in balans” is, een opvoeding waarbij er aandacht is voor het kind, maar waarbij er ook grenzen gegeven worden omdat men van mening is dat dat zo hoort, soms zonder goed te weten waarom precies. Bij deze opvoedstrategie handelen we relatief in balans, relatief mainstream, komt er links en rechts wel eens eens straf bij kijken, verliezen we wel eens ons geduld, maar velen vinden dit prima zo.

Wanneer we niet dat gevoel hebben van een veilig nest, of wanneer we van mening zijn dat er niet genoeg naar ons geluisterd werd, dat er onvoldoende aandacht was voor onze emoties, … dan gaan we bewuster een keuze maken in onze opvoedstrategie. We gaan een boek lezen over opvoeden, ons aansluiten bij een mama groepje, praten met anderen over opvoeding, … We gaan ons met andere woorden bewuster proberen te oriënteren. Vaker dan in het vorige geval gaan we (ook vaak weer onbewust) kiezen voor een opvoeding die het tegenovergestelde is van wat we zelf kregen. Zo zie je bijvoorbeeld ouders die hun kind proberen op te voeden zonder straffen, die zelf een vrij autoritaire opvoeding gekregen hebben. En dat is een uitdaging, want het zijn net die ouders die door hun opvoeding nog niet geleerd hebben om te gaan met hun eigen emoties, laat staan dat ze dat moeten leren aan hun kind.

Je kan niet leren aan je kind wat je zelf nog niet kan. 

Een andere groep ouders die vaak overgaan tot een opvoeding zonder straffen en zonder beloningssystemen dat zijn ouders die één of andere vorm van verwaarlozing gekend hebben in hun kindertijd. Die verwaarlozing kan heel subtiel zijn. Bijvoorbeeld fysieke verwaarlozing of mishandeling zijn, maar ook emotionele verwaarlozing (of mishandeling), of verwaarlozing in nabijheid.

Was jij dat kind dat vaak alleen op haar kamer zat? Kreeg je slaag? Werd er tegen jou gezegd dat die tranen niet nodig waren, dat boos zijn zinloos was (dat gaat je niet helpen hoor!) of dat boos zijn niet mocht (daar moet je niet boos om zijn)? In meer of mindere mate? Zeker wanneer je heel gevoelig bent, dan worden zulke uitspraken van ouders heel diep geïntegreerd. Jonge kinderen kennen het verschil niet tussen wat ze ervaren en wie ze zijn. Een afwijzing van de ervaring staat dus gelijk aan een afwijzing van het zijn. En zo kan het gebeuren dat je als kind effectief het gevoel had dat je er niet mocht zijn, omdat je emotie er niet mocht zijn. Deze groep van ouders is heel groot, en zij hebben een dubbel probleem. Ze hebben niet leren omgaan met hun eigen emoties, dus ook weer daar, hoe kan je het dan leren aan je kind? En daar bovenop zijn deze ouders ook heel vaak “uit balans”. Ze zijn hun kern kwijt, een gevolg van het “er niet mogen zijn”. Ze vragen zich af wie ze zijn. Wat ze willen. Als ze horen “blijf dicht bij jezelf” dan weten ze niet goed wat daarmee bedoeld wordt, of hoe dat moet. Naar hun kinderen toe hebben ze vaak problemen met leiderschap. Want leiderschap komt van binnenuit en dat “binnenuit” is bij hen nog niet duidelijk gedefinieerd. Ze stellen zich vragen over grenzen, voelen zich vaak schuldig (en vragen zich af waarom ze zich schuldig voelen).

Geen vakjes

Nu ik stop geen mensen in vakjes. Misschien herken je jezelf in één van de bovenstaande omschrijvingen en dat kan je helpen om te begrijpen waarom een opvoeding zonder straffen en zonder beloningssystemen voor jou nog moeilijk is. Daarom geef ik het mee. Je hoeft jezelf niet in een vakje te stoppen. Begrijpen waar voor jou de moeilijkheid ligt en waarom, kan je wel helpen.

Weet dat kinderen altijd loyaal zijn aan hun ouders. Dit vanuit een evolutionair gegeven. Kinderen zullen altijd hun ouders willen “helpen”. Voor jouw persoonlijke ontwikkeling, ga je altijd minstens één kind hebben dat je extra uitdaagt, extra triggert, … Er gaat altijd minstens één kind zijn dat het slechtste in jou naar boven haalt. Zodat je veel kansen krijgt om te groeien als mens. Ook dat is belangrijk om te weten vind ik, aangezien er nogal wat mensen zijn die worstelen met niet hetzelfde voelen voor elk van hun kinderen. In het beste geval durven ze het benoemen als “met dat kind heb ik een betere band” maar vaak durven we het niet benoemen, alsof het benoemen hetzelfde zou zijn als zeggen “ik zie dat kind liever”. Wat dus niet klopt.

Een van de geweldige dingen aan opvoeden zonder straffen en zonder beloningssystemen, is wel vind ik dat je uiteraard je kind al heel jong een hele hoop belangrijke levenslessen meegeeft door deze manier van opvoeden. Je kind leert een hoop dingen die het een heel leven lang kan gebruiken. Maar je leert zelf ook een hoop.

Want je kan niet op deze manier opvoeden zonder naar jezelf te kijken.

Wanneer je niet bereid bent om met jezelf aan de slag te gaan, is deze manier van opvoeden niks voor jou.

Het is namelijk letterlijk samen groeien.

up / ap / natuurlijk ouderschap / aware parenting / …

What’s in a name? Er bestaan veel richtingen en stromingen met elk een eigen accent en ik zie dan vaak dat mensen proberen om er eentje te kiezen. En dan zeggen “ik ben fan van ….”. Of “wij voeden ons kind AP op” “oh en wij UP”, dan krijg je interessante discussies. 😉

Dan geven ze mekaar opvoedadvies en dan zie je reacties als “goh dat is voor mij toch niet UP”.

Gaat het dan nog over opvoeden, vraag ik me soms af.

Tja.

Persoonlijk zie ik deze richtingen meer als tools, inspiratie en concepten. Want zelden vind je er echt concrete handvatten, wat ook verklaart waarom veel mensen dat opvoeden maar ingewikkeld vinden. Terwijl de basis eigenlijk heel eenvoudig is. Daarom noem ik het zelf liever een opvoeding zonder straffen en zonder beloningsysstemen. Omdat die dingen eigenlijk trucjes zijn die je weghouden van waar het echt om gaat. En alles wat je tegenkomt in AP, UP, Aware Parenting, … vind je ook terug in een opvoeding zonder straffen en zonder beloningssystemen.

Laten we ons niet verliezen in de termen, laten we onszelf de vrijheid gunnen om niets te moeten kiezen. Want niet kiezen, geeft meer mogelijkheden. Meer mogelijkheden om te vinden wat bij jou past.

Want opvoeden, doe je nog altijd het beste en het meest moeiteloos vanuit wie jij bent.

Dus laten we dat niet in vakjes stoppen. Opvoeden hoort niet thuis in vakjes, net zoals jij niet thuis hoort in een vakje.

De basis van opvoeden

Laat een kind groeien, laat een kind zichzelf zijn, laat een kind het leven ontdekken door te leven, met respect voor zichzelf en met respect voor anderen. Groei zelf, laat jezelf jezelf zijn, ontdek het leven, met respect voor jezelf en voor anderen.

Leid waar nodig en laat los waar nodig. Laat je kind zijn of haar eigen leven leiden, zijn of haar eigen fouten maken. Zijn of haar eigen problemen ervaren en oplossen. Help je kind en bescherm je kind, maar niet meer dan nodig. Leef jij ook je eigen leven, durf fouten maken. Mislukken én lukken naast elkaar, zonder oordeel, zonder schuld.

Doe dit alles vanuit jezelf, zonder trucjes.

Trucjes die je misschien kent en al dan niet bewust inzet in de opvoeding van je kind:

  • straffen (doe dit of anders)
  • beloningssystemen (doe dit of anders geen …)
  • manipulatie (als je dat doet dan)
  • chantage (doe dit of anders op emotioneel niveau – bijvoorbeeld doe dit anders word ik boos)
  • het slachtoffer spelen (doe dit anders word ik verdrietig)
  • dreigen (je kan maar beter dat doen … nu meteen)

Het zijn allemaal trucjes die je kan proberen om in te zetten om eigenlijk je kind te laten doen wat jij wil, voor zolang je nog niet zo veel als nodig is voor jouw kind, in je leiderschapsrol zit. Of nog niet kan loslaten.

Hoe gevoeliger en temperamentvoller je kind is, hoe minder dat deze trucjes werken. Hoe meer kracht je moet bijzetten en hoe meer je de relatie met je kind naar de vaantjes helpt. Hoe meer je de relatie met je jonge kind naar de vaantjes helpt, hoe moeilijker de puberteit van je kind zal zijn. Want het is met het ouderschap voor je jonge kind dat je de basis legt voor het ouderschap voor je (toekomstige) puber.

Nu wanneer jij volwassen bent op alle gebieden dan heb je geen trucjes meer nodig. Want dan ben je een natuurlijke leider en kan je loslaten waar nodig zodat je kind een eigen leven kan opbouwen. Dan ben jij de grote waar je kind naar kijkt om van te leren. Net zoals we dat zien bij apen in groep. Daar wordt er ook niet gestraft en al zeker geen stickers gekleefd.

Dus opvoeden zonder straffen en zonder beloningssystemen, hoe doe je dat?

Simpelweg door volwassen te zijn, op alle vlakken.

Volwassen in je emoties

Je kan constructief met je eigen emoties omgaan. Je bent wel eens boos, bang of verdrietig, maar je vindt dat oké en je weet wat je voor jezelf kan doen om al deze emoties te ervaren, eigenlijk zonder dat je er al te veel last van hebt. En zonder dat anderen er last van hebben. Je hebt anderen niet nodig om deze emoties te voelen, te ervaren, te verwerken, te laten zijn. Ze storen je niet.

Volwassen in je communicatie

Je kan efficiënt communiceren vanuit verbinding met jezelf en met je kind. Efficiënt wil zeggen dat je kind begrijpt wat je bedoelt. In verbinding wil zeggen dat je in de schoenen van je kind kan gaan staan. Dat is snel gezegd, maar in praktijk begrijpen ouders en kind mekaar vaak niet. Wordt er te weinig geluisterd (ouder naar kind en vs versa). Lukt het niet om in de schoenen van je kind te gaan staan omdat je geduld op is, of omdat je niet weet hoe een kinderbrein werkt (vaak heel anders dan het jouwe, het menselijk brein groeit tot voorbij we 20 jaar oud zijn). Verwachten we dat kinderen in onze schoenen kunnen gaan staan en vangen we bot.

Met als gevolg dat kinderen onvoldoende handelen naar wat de ouder zegt. Met als gevolg dat ouders te weinig rekening houden met hun kind. Soms is het wel degelijk zo handig dat je kind gewoon naar je luistert, omdat je kind nu eenmaal niet de rijpheid heeft om zelf de meest constructieve keuze te maken. En soms hou je te weinig rekening met je kind, ook al wil je dat heel graag.

En dan hebben zaken als perfectionisme en faalangst vrij spel…

Volwassen in zorgen

Je kan voor jezelf zorgen, zodat je ook in staat bent om voor je kind te zorgen. Jij bent de grote, je kind is de kleine. Jij zorgt voor je kind, niet andersom. Je voed je kind in de meest brede betekenis van het woord. Je geeft liefde en aandacht, zonder daar iets voor terug te verwachten. Je hoeft ook niets terug te verwachten, want je hebt zelf genoeg.

Je (jonge) kind is van nature egocentrisch. Dit vanuit een evolutionair standpunt. We geven dus veel als ouder zonder iets terug te verwachten en dat is evolutionair gezien gezond.

Volwassen in balans

Je snapt dat het leven toppen en dalen heeft. Je snapt dat je beide nodig hebt om de rijkdom van het leven te ervaren. Je kan genieten van beide! Je kan beide naast elkaar zetten, niet het ene belangrijker vinden dan het andere. Beide ervaren, met gratie, genot en gemak.

Je kan zowel stress als rust ervaren in die hoeveelheden die bij jou passen. Je kan stress ervaren als goesting om te leven, als die extra boost die je zoveel geeft. En je kan zelf bepalen hoeveel rust je voorziet. Je hebt zowel je stress als je rust in balans, onder controle als in dat je zelf kiest wat je nodig hebt nu.

Volwassen grenzen geven

Je kan assertief zijn, maar niet agressief. Je hebt geen trucjes nodig zoals dreigen of het slachtoffer uithangen, om gehoord te worden.

Je weet welke grenzen je wil geven en hoe je dat kan doen. Je kan ook zien dat grenzen veranderen met de leeftijd van je kind, en je kan daar de groeikansen voor je kind zien. Soms komen kinderen in problemen wanneer ze een grens overschrijden. Je kan het kind rustig en veilig dat probleem laten ervaren, zonder bijvoorbeeld de behoefte te voelen om te zeggen “ik had het toch gezegd”. Omdat jij weet dat je kind leert, op dat moment. En je ego het niet nodig heeft om duidelijk te maken dat je kind leert van jou. Je kind leert, dat telt. Op een manier die het beste bij hem of haar past. Op schillende manieren en van verschillende mensen.

Dat is je taak als ouder, het leren faciliteren. Grenzen laten ervaren. Grenzen geven wanneer dat nodig is voor het welzijn van je kind en / of voor de veiligheid. En daar twijfel je ook niet aan.

Volwassen in je tijdsbesteding

Er zijn maar 24 u in een dag. Dat zal altijd zo zijn. Als volwassene beslis je zelf waar je je tijd aan geeft. Punt. Je klaagt niet dat je te weinig tijd hebt voor … maar je doet er wat mee. Klagen brengt sowieso niks op. En ja daar steigeren nogal wat mensen over, als ik dat zeg. Want we moeten toch gaan werken zeker, en het huishouden doen, en al die andere niet leuke dingen. Doe gerust. Van mij moet er niks. Ga gerust verder met wentelen in alles wat moet en alles waar dan geen tijd meer voor is. Ik garandeer je dat er niks zal veranderen. Tot je misschien op een punt komt dat je wel moet, bij een burn-out bijvoorbeeld (wens ik je niet toe).

Of …

neem verantwoordelijkheid voor je eigen tijd.

Vervang “ik heb geen tijd” door “dit is geen prioriteit voor mij” en je leven zal veranderen. 

Want wanneer je tegen jezelf zegt “daar heb ik geen tijd voor”, dan bedoel je eigenlijk dat dat geen prioriteit is voor jou. Wanneer er echt iets dringend is, dan maak je tijd. Dan is het zelfs geen vraag meer of je er tijd voor gaat maken.

Dan is het gewoon evident dat er tijd voor IS, net zoals eten en drinken.

Meer hierover kan je lezen en kijken in de gratis video-reeks “anders opvoeden“.

Volwassen in de omgang met anderen

Je kan constructief omgaan met de opmerkingen van anderen. Want volwassen zijn in een wereld waar weinig volwassenen écht volwassen zijn, dat vraagt wat. Anderen reageren sowieso op jou. Zijn het misschien niet eens met wat je zegt of doet.

En dat mag.

Want dat is het stuk van de ander, en jij hoeft de hele wereld niet te fixen. Je blijft lekker bij jezelf. En het standpunt van de ander … dat is het standpunt van de ander. Dat staat naast dat van jou. Niet meer en ook niet minder. Niet beter, en ook niet slechter. Jouw enige taak is ervoor te zorgen dat jij geen nadelen ervaart van het standpunt van de ander. En dat is weer … jouw stuk. Dat kan je zelf.

Conclusie

Opvoeden zonder straffen en zonder beloningssystemen, hoe doe je dat?

Vooral door jezelf te begeleiden naar volwassenheid.

Op alle vlakken. Dat globale, dat overzicht, gaat zich vertalen naar de dagdagelijkse praktijk. Ironisch genoeg moet je dus jezelf gaan opvoeden, naast het opvoeden van je kind. Ga eens na wat je miste in je eigen opvoeding. En geef dat alsnog aandacht. Neem daarvoor de verantwoordelijkheid, want het is jouw groeiproces.

Die lieve mama die instaat voor jouw liefdevolle opvoeding, die kan je ook zelf zijn, voor jezelf. 

Soms vraagt dat nog vergeving naar je eigen ouders toe. Hoe je opvoeding ook was, ga er maar vanuit dat je ouders hun best deden, net zoals jij je best doet. Alle ouders, hoe onbewust ook, doen hun best, wat dat ook is. Vergeef je ouders voor die elementen in je opvoeding waar jij nu nog last van hebt. Zij deden ook maar gewoon hun best. En dat vergeven, dat doe je niet voor je ouders. Dat doe je voor jezelf. Je hoeft er tegen hen zelfs niets van te zeggen noch te doen. Pas vanuit die vergeving, kan jij het heft in handen gaan nemen, en zelf de verantwoordelijkheid nemen voor je huidige en toekomstige (her-) opvoeding.

Zo was er eens een mama die moeite had om haar kinderen ‘s avonds naar boven te krijgen. Ik vroeg hoe ze het aanpakte, wetende dat deze mama het nog moeilijk had met leiderschap. Als kind werd ze nogal letterlijk klein gehouden, werd er verlangd dat ze zomaar gehoorzaamde en was er dus weinig ruimte voor haar om echt groot te worden. Uiteraard kreeg ze pittige en temperamentvolle kinderen, om haar te triggeren. 😉 Ze vertelde me dat ze al alles wat ze van me geleerd had over lichaamshouding en stemgeluid enzo, al toepaste, wanneer ze onderaan de trap ging staan en haar kinderen aanmaande om naar boven te gaan.

Wijzend met haar hele arm en al.

Eigenlijk figuurlijk en toen ook heel letterlijk, haar kinderen naar boven duwend, één voor één, op de trap.

Kind eerst en dan mama.

En maar duwen.

Ik vertelde haar hoe mooi ze dat al deed, hoe prachtig en bewust ze al haar lichaam en stem gebruikte om die gevoelige en temperamentvolle kleuters’ aandacht te krijgen op een positieve manier. En ik vroeg haar om eens eerst te gaan.

“Probeer het maar eens, als jij dat ziet zitten.”

Eigenlijk vroeg ik haar om de leider te zijn. In het groot maar ook in het klein, door als eerste op de trap te gaan.

Haar verbazing was nogal groot, toen de kinderen gewoon volgden. Eigenlijk redelijk vanzelf. De kleintjes volgden gewoon de mama, als eendjes in de vijver. Zoals de natuur het bedoeld heeft.

Je ziet ook nooit een eend haar kuikens voorop duwen. 

Nochtans doen we dat als ouder best vaak, dat duwen. Omdat we bang zijn om voorop te gaan. Omdat we ons ergens ook nog een klein eendje voelen. Dat nog niet de kans kreeg om groot te worden.

In ieder geval is dit een concreet voorbeeld, van hoe de kleine dingen echt wel verband houden met de grote.

En zo kan je al die “grote” dingen die ik aanhaalde in de titeltjes hierboven, vertalen naar kleine dingen in de opvoeding van je kind.

En zo kan je samen groeien, met een opvoeding zonder trucjes. 

Graag een andere blik bij het vertalen van die grote dingen naar de kleine dingen? Overweeg de Vraagbaak, die is daarvoor gemaakt. We zetten er elke dag opnieuw de theorie van het opvoeden zonder straffen en zonder beloningssystemen, om in de praktijk. Helemaal op maat van jezelf en van je kind. Samen groeien met concrete handvatten en liefdevolle ondersteuning. Dan wordt het samen groeien weer zoveel makkelijker en leuker.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.